Dizel Araçlarda Enjektör Arızası Nasıl Anlaşılır Belirtileri Nelerdir

Yeni nesil Common Rail turbo dizel motorlarda çekiş gücünü, yakıt ekonomisini ve çalışma sessizliğini doğrudan belirleyen en hassas parça yakıt enjektörleridir. Yüksek basınç pompasından gelen 1.600 ile 2.500 bar arasındaki mazotu mikronluk meme deliklerinden saniyede birkaç kez sis bulutu halinde püskürten enjektörler aşındığında; araçta sabahları geç çalışma, rölantide sarsıntı, metalik şakırtı sesi ve yoğun kara duman sorunları başlar.

Enjektör arızasını sadece basit bir tekleme veya yakıt fazlalığı olarak görüp bu şekilde uzun yola çıkmak, silindir içerisine kontrolsüz akan mazotun piston tepesini eritmesine kadar varan ağır motor yıkımlarına yol açar. Motorun verdiği erken uyarı sinyallerini doğru okuyarak hem partikül filtrenizi hem de motor bloğunuzu büyük masraflardan koruyabilirsiniz.

Sabah İlk Marşta Sarsıntılı Çalışma Ve Geç Marş Alma

Dizel bir aracın sabah ilk soğuk çalıştırmada tek marşta ve sarsıntısız devreye girebilmesi için ortak yakıt hattında (rail borusunda) saniyeler içinde en az 250 ila 300 barlık başlangıç basıncının oluşması gerekir. Enjektörlerin içindeki basınç kontrol valfleri zamanla aşındığında, marş esnasında silindire püskürtülmesi gereken mazot enjektörün üstündeki geri dönüş hattından tekrar depoya kaçar.

Ortak hattaki basınç yeterli seviyeye ulaşamadığı için marş motoru 5 – 10 saniye boyunca boşa döner ve araç çok zor çalışır. Motor çalıştığı anda ise kaçak yapan veya memesi tıkanan enjektör görevini tam yapamadığından araç ilk 30 – 40 saniye boyunca rölantide sarsıntılı çalışır, devir saati dalgalanır ve egzozdan genzi yakan çiğ mazot kokulu gri-beyaz bir duman çıkar. Motor ısınıp yanma odası sıcaklığı yükseldiğinde sarsıntı azalsa da her sabah aynı senaryo tekrarlanır. Sabah marşındaki bu beyaz dumanı soğutma suyu sızıntısıyla karıştırmamak için araçlarda conta yakması belirtileri rehberimizdeki antifriz eksiltme kontrollerini de göz önünde bulundurmalısınız.

Gaza Yüklendiğinde Siyah Duman Ve Metalik Şakırtı Sesi

Sağlıklı bir dizel enjektör, piston en üst noktaya ulaşmadan milisaniyeler önce “pilot püskürtme” (ön ateşleme) yaparak yanma odasını ısıtır ve ardından ana yakıtı sis şeklinde gönderir. Enjektör memesi kurum bağladığında veya yay basıncı bozulduğunda bu ön püskürtme ortadan kalkar; mazot yanma odasına tek seferde ve damlalar halinde boca edilir. Bunun sonucunda özellikle 1.500 ile 2.500 devir arasında gaza basıldığında motordan sanki iki çekiç birbirine vuruyormuş gibi sert bir metalik “şakırtı” (enjektör vuruntusu) sesi gelir.

Püskürtme açısı bozulan ve sanayi tabiriyle “işeyen” enjektör, silindir içindeki oksijen miktarından çok daha fazla mazot akıttığı için yakıt tam yanamaz. Yokuş çıkarken veya sollamaya çıkıp gaza yüklendiğinizde dikiz aynasından arkada yoğun bir siyah duman bulutu bıraktığınızı görürsünüz. Egzozdan atılan bu yoğun kurum, çok kısa sürede dizel partikül filtresi tıkanıklığı sorununu tetikler ve aracı koruma moduna (limp mode) sokar. Duman rengine göre diğer mekanik nedenleri ayırt etmek için otomobil egzozundan neden duman çıkar yazımızdaki renk tablosuna bakabilirsiniz.

Dizel Enjektör Arıza Türleri Ve Belirtileri Tablosu

Enjektörün iç valfinde, meme ucunda veya elektronik bobininde meydana gelen farklı arızaların sürüş esnasında yarattığı tepkileri aşağıdaki karşılaştırma tablosunda net olarak görebilirsiniz:

Enjektör İşemesi Ve Geri Dönüş Kaçağı Nasıl Test Edilir

Arıza tespit cihazıyla (OBD) motor beynine bağlanıldığında enjektör düzeltme değerleri (mg/strok) fikir verse de kesin teşhis için dizel pompa ve enjektör servislerinde iki aşamalı fiziksel test uygulanır. İlk aşama araç üzerinde yapılan “şişe testi” yani geri dönüş ölçümüdür. Dört silindirin enjektör geri dönüş çıkışlarına dört adet şeffaf ölçüm tüpü takılır ve motor birkaç dakika rölantide çalıştırılır. Sağlam enjektörler tüplere birbirine eşit ve çok az miktarda mazot gönderirken, valfi bozuk olan enjektör kendi tüpünü saniyeler içinde ağzına kadar doldurur.

İkinci aşamada ise enjektörler motordan sökülerek elektronik test tezgahına (simülatöre) bağlanır. Cam hazne içerisinde enjektöre 2.000 bara kadar basınç uygulanarak rölanti, yarım yük ve tam yükteki püskürtme açıları ile damlatma yapıp yapmadığı ölçülür. Ayrıca kaputu açtığınızda enjektörlerin dibinde siyah, sertleşmiş zift benzeri bir katman ve çalışırken “çuf çuf” şeklinde bir hava sesi duyuyorsanız enjektörün altındaki 50 liralık bakır alev pulu yanmış demektir; hemen pul değişimi ve yuva temizliği yapılmalıdır.

Enjektör Revizyonu Kodlama Ve Piston Eritme Riski

Sanayide dizel motorların komple rektefiyeye girmesindeki en yaygın iki sebepten biri zamanında değişmeyen triger kayışı, diğeri ise işeyen enjektörle ısrarla yol yapmaktır. Damlatma yapan bir enjektör, yüksek devirde piston tepesinin hep aynı noktasına sıvı mazot püskürterek orada 1.200 dereceyi aşan bir pürmüz (kaynak şaloması) etkisi yaratır. Alüminyum alaşımlı piston bu bölgesel ısıya dayanamaz, ortasından eriyerek delinir ve motor kompresyonu kartere vererek kilitlenir. Bu nedenle ikinci el araç alırken ekspertizde dizel motorların enjektör düzeltme değerlerine ve karter üflemesine mutlaka bakılmalıdır.

Bozulan enjektörlerin her zaman sıfırıyla değiştirilmesi şart değildir; gövdesi ve bobini sağlam olan Bosch, Delphi veya Denso enjektörler orijinal meme ucu ve kontrol valfi takılarak yarı maliyetine revize edilebilir. Ancak revizyon işlemi bittikten sonra test makinesinin her enjektör için ürettiği çok haneli yeni kalibrasyon kodunun (IMA kodu) mutlaka arıza tespit cihazıyla araç beynine (ECU) tanıtılması gerekir. Kodlama yapılmadan takılan enjektörler mekanik olarak sağlam olsa bile araçta şakırtı ve sarsıntı yapmaya devam edecektir.