Araçlarda Triger Kayışı Ve Zinciri Ne Zaman Değişir Koparsa Ne Olur

Otomobil motorlarında bakımı geciktirildiğinde hiçbir uyarı vermeden motoru saniyeler içinde kilitleyen en kritik parça triger sistemidir. Krank mili ile eksantrik mili arasındaki dönüş zamanlamasını yöneten triger kayışı veya zinciri koptuğu anda, dakikada binlerce devirle hareket eden pistonlar açık kalan subaplara çarparak motorun üst kapağını ve iç aksamını kullanılamaz hale getirir.

Sanayide yüksek rektefiye faturalarıyla karşılaşan araç sahiplerinin büyük çoğunluğu, aracının kilometresini doldurmadığı için kayışın sağlam olduğunu düşünen veya zincirli motorların ömür boyu hiç değişmeyeceği yanılgısına düşen sürücülerdir. Motorunuzun hangi tip triger sistemi kullandığını ve gerçek değişim periyodunu bilmek sizi ağır motor hasarından doğrudan korur.

Triger Kayışı Ve Triger Zinciri Kaç Kilometrede Değişir

Klasik kuru tip kauçuk triger kayışlarının değişim ömrü araç markasına ve motor tipine göre ortalama 60.000 kilometre ile 90.000 kilometre arasındadır. Bazı yeni nesil fiberglas takviyeli kayışlarda fabrika verisi 120.000 kilometreye kadar çıksa da Türkiye’deki yoğun dur-kalk şehir içi trafiğinde motor çalışma saati çok daha yüksek olduğu için 90.000 kilometre sınırı aşılmamalıdır. Ayrıca kilometre dolmasa bile kauçuk malzeme sıcak-soğuk döngüsüyle sertleşip çatladığından en geç 4 ila 5 yılda bir triger kayışı mutlaka yenilenmelidir.

Son yıllarda 1.2 PureTech ve 1.0 EcoBoost gibi üç silindirli turbo motorlarda kullanılan “yağ içinde çalışan triger kayışı” (wet belt) sistemlerinde ise bakım disiplini çok daha hassastır. Motor yağının içinde dönen bu kayışlar, yanlış viskoziteli yağ kullanıldığında veya yağ değişimi geciktiğinde yüzeyinden kauçuk parçacıkları dökmeye başlar. Dökülen parçalar karterdeki yağ pompası süzgecini tıkayarak motoru yağsız bırakır. Bu motorlarda 50.000 ile 70.000 kilometre aralığında veya 4 yılda bir kayış değişimi hayati önem taşır.

Yolda Giderken Triger Koparsa Motorda Neler Kırılır

Günümüzdeki içten yanmalı motorların neredeyse tamamı yüksek sıkıştırma oranı elde etmek için “çarpışmalı” mimariyle üretilir. Yani silindir içindeki pistonun çıkabildiği en üst nokta ile subapların açıldığında indiği alan birbirine girer. Normal çalışmada triger kayışı bu iki parçanın aynı anda aynı yerde bulunmasını engelleyerek milisaniyelik bir senkronizasyon sağlar.

Seyir halindeyken triger kayışı koptuğu veya diş sıyırdığı anda eksantrik mili dönmeyi bırakır ve subapların bir kısmı yanma odasının içinde açık vaziyette asılı kalır. Ancak aracın tekerleklerinden ve volandan güç alan krank mili dönmeye devam ettiği için pistonlar büyük bir hızla yükselerek açık kalan subaplara alttan çarpar. Bu çarpışma sonucunda emme ve egzoz subapları eğilir veya kırılarak silindir içine düşer, piston tepeleri delinir, eksantrik mili ve külbütör horozları kırılır, silindir kapağı ağır hasar alır. Sadece bir triger seti parasıyla çözülecek işlem, silindir kapağı revizyonu ve piston değişimini kapsayan komple motor rektefiyesine dönüşür. İkinci el araç alırken bu tarz geçmiş motor revizyonlarını anlamak için ekspertizde gözden kaçan ağır hasar hileleri rehberimizdeki mekanik kontrol noktalarını da inceleyebilirsiniz.

Triger Kayışı Ve Zinciri Ömrü Karşılaştırma Tablosu

Farklı motor mimarilerinde kullanılan üç temel triger sisteminin kilometre sınırlarını, yıl ömürlerini ve arıza işaretlerini aşağıdaki tabloda net olarak karşılaştırabilirsiniz:

Triger Zinciri Uzaması Ve Sente Atlama Belirtileri

Kauçuk triger kayışı kopmadan önce sürücüye neredeyse hiç sesli uyarı vermez; buna karşılık metal triger zinciri arızalanmadan haftalar önce sesli sinyaller üretir. Zincirli bir motorda sabah ilk soğuk çalıştırma sırasında motorun ön veya yan kısmından 3 ila 5 saniye boyunca “şakırtı” veya metal sürtünme sesi geliyorsa, zincir baklaları uzamış ve hidrolik zincir gergisi boşluğu alamaz hale gelmiş demektir.

Uzayan zincire müdahale edilmezse zincir dişli üzerinde bir veya iki diş atlar; sanayide buna “sente atlama” denir. Araç bir diş sente atladığında motor tamamen kilitlenmese bile subap açılma zamanlaması bozulduğu için rölantide sarsıntılı çalışma, yakıt tüketiminde artış, belirgin çekiş düşüklüğü ve geç marş alma sorunları başlar. Bu aşamada gösterge panelinde motor arıza lambası yanar ve bilgisayara bağlandığında krank-eksantrik konum uyumsuzluğu kodu verir. Sente kaçıklığı ihmal edildiğinde motor performansı düşüklüğü kısa sürede zincirin tamamen kopmasıyla sonuçlanır.

Triger Değişiminde Devirdaim Pompası Neden Birlikte Değişmeli

Triger bakımında araç sahiplerinin yaptığı en maliyetli hata, birkaç bin lira tasarruf etmek amacıyla sadece kayışı değiştirip devirdaim (su pompası) ile gergi bilyalarını eski haliyle bırakmaktır. Çoğu motorda devirdaim pompası doğrudan triger kayışının üzerinden tahrik alır ve triger kapağının en alt noktasında yer alır.

Eski devirdaim pompası yeni kayışın gerginliğiyle çalıştığında kısa süre sonra rulmanı dağılabilir veya keçesinden antifriz sızdırabilir. Sızan antifriz yeni triger kayışının yapısını bozar, dağılan devirdaim bilyası ise kilitlenerek henüz 10.000 kilometredeki yeni kayışı koparır. Üstelik sadece devirdaimi değiştirmek için bile tüm triger sisteminin baştan sökülmesi ve aynı işçilik ücretinin tekrar ödenmesi gerekir.

Aracınızın motor ve yürür aksam ömrünü korumak için nasıl ki otomatik şanzıman yağ bakımını ve dizel motorlarda partikül filtresi kontrollerini zamanında yaptırıyorsanız, triger değişimini de kayış, gergi rulmanı, avare bilyası ve devirdaim pompasını içeren tam set halinde yaptırmalı ve servis faturasına değişim kilometresini mutlaka işletmelisiniz.